* احمد فياض
نوروز سال 1387 در حالي سپري شد كه افزايش بي سابقه مسافرتهاي نوروزي در سراسر كشور موجب بهت و حيرت مسؤولان و متوليان كشوري و استاني شد.
اعلام رسمي آمار توسط سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور مبني بر افزايش 29 درصدي مسافرتهاي نوروزي با حدود ۳/۷۱ ميليون گردشگر، شگفت آفرين و غيرقابل پيش بيني بود. (جمع كل مسافران نوروزي در سال گذشته 55 ميليون و 506 هزار و 245 نفر سفر برآورد شده بود) بر اساس شعار «ايران سراي من است» گستره حضور مسافران نوروزي شامل دورافتاده ترين و يا محروم ترين استانها نيز شد.
بنا بر آمار سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، سيستان و بلوچستان با افزايش صد درصدي جذب گردشگر و نيز استان كرمانشاه با افزايش 90 درصدي، مقام اول و دوم را در جذب گردشگر و مسافران نوروزي داشته اند.
در اين راستا و از اين رهگذر نيز مسؤولان و متوليان استاني و شهري براي كسب امتيازات مادي و معنوي به تكاپوي رسانه اي و ژورناليستي روي آورده و هر از چندي با بيان آمار و ارقامي بعضاً اغراق آميز مقام اول جذب مسافران نوروزي را به خود اختصاص مي دادند. در واقع در ايام تعطيلات نوروزي شاهد مسابقه پنهاني بين مسؤولان استانها و شهرها در افزايش آمار گردشگران نوروزي و كسب مقام نخست! بوده كه عمدتاً با هدف دستيابي و جذب اعتبارات عمراني بيشتر، جلب توجه افكار عمومي كشوري به شهر و يا استان، در كانون توجه قرار دادن شهر و استان و... بيان مي شد.
به عنوان مثال از جمله تيترهاي رسانه اي كه در ايام نوروز از زبان مسؤولان استاني بيان شد، مي توان به اظهارنظر عجيب رئيس ستاد تسهيلات نوروزي استان قم اشاره نمود. وي در مصاحبه اي با خبرگزاري فارس مدعي شد: «طبق آخرين آمار حضور زائران و مسافران در قم، از 27 فروردين ماه سال گذشته تا 13 فروردين ماه، 13 ميليون و 683 هزار و 422 نفر بوده است»! معاون سازمان ميراث فرهنگي استان كرمانشاه نيز طي مصاحبه اي با ايرنا در هشتم فروردين ماه از كسب رتبه نخست اين استان در جذب گردشگران نوروزي در تعطيلات نوروزي سال جاري خبر مي دهد.
مسؤولان استان فارس نيز با بهره گيري از عنوان پايتخت فرهنگي ايران تلاش مضاعفي نسبت به ساير مسؤولان استاني كشور داشته و بارها در طول تعطيلات مدعي كسب مقام اول جذب گردشگري و مسافر شدند.
خبرگزاري فارس در مصاحبه اي با سيد محمدرضا رضازاده استاندار فارس در چهاردهم فروردين چنين تيتر مي زند: «رتبه اول جذب مسافر نوروزي به استان فارس تعلق گرفت». همچنين محمدشريف ملك زاده معاون گردشگري كشور و رئيس ستاد سفرهاي ايران كه به شيراز سفر كرده بود !مدعي كسب مقام نخست در جذب گردشگر توسط استان فارس مي شود.
اين در حالي است كه خبرگزاري فارس در همان تاريخ به نقل از ابوالفضل مكرمي فر دبير ستاد تسهيلات نوروزي خراسان رضوي تيتر « خراسان رضوي، دومين استان پذيرنده مسافر نوروزي شناخته شد» را برمي گزيند تا به مخاطب القا شود استان فارس حتي از مشهدالرضا(ع) نيز پذيراي مسافران بيشتري بوده است.
اما ارائه آمار رسمي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور در ساعاتي بعد مؤيد بي چون و چراي كسب عنوان نخست تعداد مسافر و گردشگر نوروزي توسط استان خراسان رضوي و مشهد دارد. به گزارش سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، استان خراسان رضوي با ميزباني حدود 6 ميليون و 273 هزار نفر كه در ايام نوروز به قصد زيارت بارگاه مقدس امام رضا(ع) به اين استان مسافرت كردند، در صدر استانهاي پذيراي گردشگران نوروزي قرار دارد. پس از اين استان، مازندران با حدود 5 ميليون و 710 هزار نفر گردشگر نوروزي و استان فارس با 5 ميليون و 450 هزار نفر گردشگر از نظر تعداد در رتبه هاي بعدي قرار دارند.
آنچه كه نبايد مورد غفلت واقع شود، تمايز بين افزايش «درصد» و «تعداد» مسافران نوروزي است، گرچه سيستان و بلوچستان با افزايش صد درصدي جذب گردشگر مواجه شد و واجد احراز كسب رتبه نخست است، اما تعداد مسافران نوروزي اين استان بنا بر آمار رسمي سازمان ميراث فرهنگي بيش از 167 هزار و 753 نفر گردشگر بوده و به هيچ عنوان قابل قياس با رقم 6 ميليون و 273 هزار نفري گردشگران مشهد نبوده و نيست. از سويي اصل «ماندگاري» مسافر بر حسب روز در شهر و استان از مهمترين شاخصه هاي آماري است كه بايد مورد توجه برنامه ريزان كشوري قرار گيرد. با فرض قبول حضور 13 ميليوني مسافر در قم منطقي است بپذيريم كه به دليل واقع شدن در نقطه ثقل مركزي كشور ميزان ماندگاري مسافر به طور متوسط بيشتر از چند ساعت نبوده و نيست و گردشگر پس از زيارت حرم مطهر حضرت معصومه(س) و مسجد جمكران راهي مقصد نهايي سفر مي شود. اين مقصد مي تواند شهرهاي شمالي، جنوبي، شرقي و غربي كشور باشد. اين قاعده حتي براي شهرهايي چون شيراز و اصفهان و بلاد شمالي كشور نيز صدق مي نمايد، اما در پايتخت مذهبي ايران اسلامي، مشهد مقدس، ميزان ماندگاري مسافر به طور متوسط در چند روز خلاصه مي شود كه البته ميزان و برآورد مشخصي هنوز توسط مسؤولان در اين زمينه ارائه نشده است و مقوله اي است كه نبايد در جار و جنجالهاي رسانه اي به فراموشي سپرده شود.
آنچه مسلم است بايد باور كنيم اينجا سرزمين خورشيد و پايتخت معنوي كشور، مشهد مقدس است. همان جايي كه با ميزباني 6 ميليوني مسافر و زائران ارجمند حضرت ثامن الائمه(ع) تنها در تعطيلات نوروزي، نگاه فرا ملي مسؤولان كشوري را طلب مي نمايد. مشهد مقدس با وجود ميزباني خيل عظيم زائران و همچنين مجاوران بارگاه ملكوتي امام رضا(ع) به هيچ عنوان از زاويه فرا ملي ديده نشده و به تنهايي و با همت مردم خونگرم مشهدي و مسؤولان استاني و شهري اش و به بركت مرقد مطهر هشتمين امام شيعيان(ع) ميزبان شايسته اي براي مسافران بوده است.
مسؤولان كشوري! پايتخت مذهبي كشور نيازمند امكانات و امتيازاتي فرا ملي است و رفع نارساييها و كمبودهايي نظير نابساماني در عرصه حمل و نقل، مبلمان ناقص شهري، ترافيك گسترده شهري و خيابانهاي غيراستاندارد، كمبود مراكز درماني و اورژانس، كاستي هاي فرهنگي، گراني، بي آبي و خشكسالي و... در گرو توجه و اعمال سياستي فرا منطقه اي توسط مسؤولان اجرايي كشور مي باشد.


